Kissing Spines (Overriding Doornuitsteeksels)

Quick-Scan: Wat ziet de eigenaar in de praktijk?

• Bokken, piafferen of een holle rug bij het aangorden of opstijgen
• Weerstand tegen verzameling, doorbuigen of het aannemen van contact met het bit
• Onwil om voorwaarts te gaan, met name in galop, of onverklaarbaar gedragsverzet tijdens het rijden
• Gevoeligheid of terugtrekgedrag bij het aanraken of borstelen van de rug
• Een verminderde souplesse of prestatiedip zonder duidelijk aanwijsbare kreupelheid

Pathofysiologie: Wat gebeurt er biologisch/veterinair van binnen?

Kissing spines, veterinair bekend als overriding of impingement van de dorsale doornuitsteeksels, ontstaat wanneer de verticale botuitsteeksels boven op de borst- of lendenwervels — die normaliter een kleine tussenruimte houden — elkaar raken of overlappen. Dit gebeurt doordat de rug bij bepaalde paarden anatomisch een minder ruime tussenruimte heeft, vaak in combinatie met een minder optimale rugspieraanleg of een langdurig hol gedragen rug, waardoor de doornuitsteeksels bij elke stap tegen elkaar schuren in plaats van vrij langs elkaar te bewegen. Dat voortdurende contact veroorzaakt lokale botreacties (sclerose, afvlakking) op de plek waar de uitsteeksels elkaar raken, zichtbaar als verdichte of afgeplatte botranden op röntgenfoto's, en leidt tot een chronische ontstekingsreactie in het omliggende bindweefsel en de tussenliggende ligamenten.

Het onderliggende mechanisme raakt de rugspieren indirect maar ingrijpend: pijn bij het contact van de doornuitsteeksels leidt tot een reflexmatige aanspanning van de lange rugspieren om de wervelkolom te "beschermen", wat de rug juist stijver en holler maakt — en die hollere houding vergroot op zijn beurt de kans op verder contact tussen de uitsteeksels. Dit vicieuze mechanisme verklaart waarom kissing spines zich zo vaak eerst als gedragsprobleem onder het zadel presenteert in plaats van als klassieke kreupelheid: de wervelkolom zelf draagt geen gewicht bij het stappen zoals een been dat doet, maar de pijn wordt wél acuut voelbaar zodra een zadel en ruiter extra gewicht en beweging op de rug leggen. Diagnose gebeurt met röntgenonderzoek van de wervelkolom, vaak aangevuld met een lokale verdoving van het verdachte gebied om te bevestigen dat de pijnreactie daadwerkelijk van die specifieke locatie afkomstig is.

Management & Rantsoen

• Laat aanhoudend gedragsverzet onder het zadel altijd veterinair beoordelen in plaats van het als temperament of ongehoorzaamheid te bestempelen — vroege herkenning voorkomt dat de compenserende, holle rughouding zich verder vastzet
• Laat het zadel regelmatig controleren en aanpassen door een gekwalificeerde zadelmaker: een slecht passend zadel dat extra druk op de wervelkolom legt, verergert de klachten direct
• Bouw rugspierkracht gericht op via langzame, correcte basistraining met veel voorwaarts-neerwaarts rijden, in plaats van vroegtijdig verzamelde arbeid te vragen van een rug die dat nog niet aankan
• Overweeg gerichte fysiotherapie of een trainingsprogramma onder begeleiding, gericht op het versterken van de buik- en rugspieren die de wervelkolom ondersteunen
• Bespreek met de dierenarts de behandelopties bij bevestigde kissing spines: van ontstekingsremmende injecties en mesotherapie tot, bij aanhoudende klachten, chirurgische verwijdering of doorsnijding van de betrokken ligamenten
• Zorg voor voldoende, gelijkmatige dagelijkse beweging in de wei: dit houdt de rugspieren functioneel actief, in tegenstelling tot langdurige stalrust