Zomereczeem

Quick-Scan: Wat ziet de eigenaar in de praktijk?

Zomereczeem uit zich als hevige jeuk, geconcentreerd rond de manenkam, de staartaanzet en soms de buiklijn. Het paard schuurt zich intensief tegen hekken, bomen of stalinrichting, met haaruitval, open plekken, korstvorming en verdikte huid (lichenificatie) tot gevolg. De klachten zijn sterk seizoensgebonden: ze pieken in het voor- en najaar, wanneer knutten (Culicoides-muggen) actief zijn, en nemen in de winter vrijwel volledig af.

Pathofysiologie: Wat gebeurt er biologisch/veterinair van binnen?

Zomereczeem is een overgevoeligheidsreactie op speekseleiwitten van bijtende knutten (Culicoides spp.) en in mindere mate op steekvliegen. Het betreft een combinatie van een type I (IgE-gemedieerde, directe) en type IV (celgemedieerde, vertraagde) overgevoeligheidsreactie: bij herhaalde blootstelling raken mestcellen gesensibiliseerd, waarna een volgende beet histamine en ontstekingsmediatoren vrijmaakt die de intense jeukprikkel veroorzaken. Er is een duidelijke genetische component; IJslanders die als volwassen paard vanuit het (knuttenvrije) IJsland naar Europa worden geëxporteerd, ontwikkelen opvallend vaak zomereczeem omdat ze nooit eerder immunologisch met het allergeen in aanraking kwamen. Dit fenomeen en de onderliggende immunologie zijn uitvoerig beschreven in de veterinaire vakliteratuur. Chronisch krabben en schuren leidt vervolgens vaak tot secundaire bacteriële huidinfecties.

Management & Rantsoen

• Stal het paard bij voorkeur binnen tijdens de schemering (zonsopgang en -ondergang), wanneer knutten het meest actief zijn.
• Gebruik een fijnmazig zomereczeemdeken dat ook de buiklijn en oren bedekt.
• Zet ventilatoren in de stal: knutten zijn zwakke vliegers en mijden luchtstroom.
• Vermijd stilstaand water en mest dicht bij de stal; dit zijn broedplaatsen voor knutten.
• Ondersteun de huidbarrière via het rantsoen met omega-3-vetzuren (bijvoorbeeld lijnzaadolie), die een gunstig effect hebben op de ontstekingsreactie van de huid.
• Zorg voor voldoende zink en biotine in het rantsoen voor een gezonde huid- en vachtconditie.
• Overleg bij ernstige klachten met de dierenarts over aanvullende behandeling (bijvoorbeeld antihistaminica of, kortdurend, corticosteroïden); dit valt buiten voedingsmanagement maar is vaak nodig naast bovenstaande maatregelen.