IJslander

Toen de eerste Noorse kolonisten zich in de negende eeuw op IJsland vestigden, brachten ze een selectie robuuste paarden mee die de basis vormden voor wat vandaag de dag een van de meest zuiver bewaarde rassen ter wereld is. Doordat het IJslandse parlement, het Alting, al in het jaar 982 de invoer van buitenlandse paarden verbood — een wet die nog altijd van kracht is — heeft dit ras zich meer dan duizend jaar zonder enige externe inmenging kunnen ontwikkelen.

Het resulterende dier is compact, gespierd en opvallend gehard tegen extreme omstandigheden: schaars voedselaanbod, felle wind en lange, donkere winters hebben generaties lang de fokkerij bepaald. Het paard diende niet als luxeobject maar als essentieel werktuig: het vervoerde mensen en handelswaar over lavavelden en gletsjerrivieren, hielp bij het samendrijven van schapen en werd, in tijden van schaarste, ook wel benut als bron van vlees en als vervoermiddel over het ijs.

Wat het ras internationaal uniek maakt, is het behoud van gangen die bij vrijwel alle andere rassen door selectie zijn verdwenen: naast stap, draf en galop beheerst de meerderheid van de IJslanders ook de tölt, een viertaktgang zonder zweefmoment, en een deel van de populatie bovendien de skeið (renpas), een snelle tweetaktgang die vrijwel uitsluitend bij dit ras voorkomt.

Ondanks de barre omgeving waarin het ras is gevormd, geldt de IJslander als opvallend goedmoedig en toegankelijk. Generaties lang leefden mens en paard in IJsland in kleine, afgelegen gemeenschappen dicht op elkaar, wat een dier heeft opgeleverd dat van nature weinig schrikachtig is en snel vertrouwen opbouwt — eigenschappen die het ras geschikt maken voor zowel jeugdige als onervaren ruiters.

Dat vriendelijke karakter gaat gepaard met een uitgesproken eigen wil en alertheid: de IJslander laat zich niet zomaar overrulen en toont ook binnen de kudde een duidelijke hiërarchie en sociale betrokkenheid. Voor de eigenaar vertaalt zich dat naar een paard dat consequent en met geduld benaderd wil worden, maar dat als beloning een bijzonder loyale, langdurige band met zijn vaste ruiter aangaat.

Buiten IJsland heeft het ras zich ontwikkeld tot een populair recreatie- en toerpaard: dankzij de tölt blijft een meerdaagse buitenrit over oneffen terrein comfortabel, ook voor een ruiter zonder jarenlange zadelervaring. Daarnaast bestaat er wereldwijd, onder de vlag van FEIF, een specifieke wedstrijdsport voor het ras, met gangkeuringen en toetsen waarin tölt en — bij de snelste dieren — skeið centraal staan.

Op IJsland zelf is het paard nog altijd onmisbaar bij de jaarlijkse réttir, het drijven van schapenkuddes uit de bergweiden aan het einde van de zomer, en bij ander terreinwerk waar gemotoriseerd vervoer tekortschiet. De combinatie van rust, wendbaarheid en uithoudingsvermogen maakt het ras bovendien geschikt voor therapeutisch rijden en lesprogramma's voor beginnende ruiters.