Hoefbevangenheid

Quick-Scan: Wat ziet de eigenaar in de praktijk?

Hoefbevangenheid (laminitis) begint vaak onopvallend: het paard beweegt stroever dan normaal, vooral op harde ondergrond of bij het draaien. Kenmerkend is de zogeheten "zaagbok-houding", waarbij het paard zijn voorbenen naar voren plaatst en het gewicht naar de achterhand verschuift om de pijnlijke voortenen te ontlasten. De hoeven voelen warmer aan dan normaal en de digitale polsslag ter hoogte van het kootgewricht is duidelijk voelbaar en versneld (de "bounding pulse"). In ernstige gevallen weigert het paard te lopen of ligt het opvallend veel.

Pathofysiologie: Wat gebeurt er biologisch/veterinair van binnen?

Onder de hoefwand bevindt zich een netwerk van lamellen dat het hoefbeen stevig aan de hoefcapsule verankert. Bij hoefbevangenheid raakt deze lamellaire verbinding beschadigd, waardoor het hoefbeen kan verzakken of roteren binnen de hoef. De meest voorkomende oorzaak is endocrinopathische hoefbevangenheid, gedreven door een langdurig verhoogde insulinespiegel (hyperinsulinemie) bij paarden met Equine Metabool Syndroom (EMS) of PPID (Cushing). Onderzoek toont aan dat hoge insulineconcentraties rechtstreeks lamellaire celstructuren aantasten, los van eventuele ontstekingsprocessen. Een tweede, minder vaak voorkomende vorm is sepsis-gerelateerde hoefbevangenheid, waarbij endotoxines (bijvoorbeeld na zetmeeloverbelasting of een ernstige darmontsteking) ontstekingsenzymen activeren die de basale membraan van de lamellen afbreken. Een derde vorm is mechanische of "supporting-limb" hoefbevangenheid, veroorzaakt door langdurige overbelasting van één been terwijl het andere been niet belast kan worden.

Management & Rantsoen

• Bel bij de eerste tekenen direct de dierenarts: hoefbevangenheid is een spoedgeval, geen "afwachten en kijken"-aandoening.
• Zet het paard in de acute fase op stalrust met een dikke, zachte ondergrond en forceer geen beweging.
• Haal het paard direct van de weide en schrap alle krachtvoer met suiker of zetmeel.
• Voer uitsluitend ruwvoer met een laag NSC-gehalte (bij voorkeur geanalyseerd of geweekt hooi) totdat de dierenarts anders adviseert.
• Laat onderliggende endocriene aandoeningen testen (ACTH voor PPID, insuline/glucose-dynamiek voor EMS) zodra het paard stabiel is.
• Bouw daarna een blijvend laag-NSC rantsoen op met een balancer voor mineralen en vitamines, en herintroduceer beweging alleen in overleg met de dierenarts en hoefsmid.
• Plan een regelmatig bekapschema (elke 4 tot 6 weken) om de hoefbalans tijdens herstel te ondersteunen.